mapka-eapteka_final-1Z punktu widzenia analizy rynku, kluczowym parametrem jego dynamiki jest liczba tworzących go podmiotów. W mediach pojawia się wiele sprzecznych informacji, pomimo prowadzonej przez ewidencji (CSIOZ). Kluczowym parametrem w analizie będzie ilość aptek, które faktycznie prowadzą wysyłkową sprzedaż produktów leczniczych. Ile jest działających aptek internetowych w Polsce i jak ta wartość zmienia się w czasie?

 

 

Tytułem wprowadzenia

Teoretyczne policzenie aptek, prowadzących wysyłkową sprzedaż produktów leczniczych (tzw. „aptek internetowych”) nie powinno być problematyczne. Od kilkunastu miesięcy działa bowiem Centralny System Informacji o Zdrowiu (https://www.rejestrymedyczne.csioz.gov.pl/dane.html). Jest jednak podstawowy problem – polskie prawo nakazuje zgłosić aptekę wysyłkową do WIF-u, jednak nie nakazuje jej wykreślić w przypadku, gdy apteka tej sprzedaży zaprzestaje. Doświadczenia pokazują, że co roku do rejestru zgłaszane jest co najmniej kilkanaście nowych e-aptek i mniej więcej tyle samo zaprzestaje sprzedaży internetowej. Liczby podawane w prasie dotyczą wszystkich firm zgłoszonych do CSIOZ, ale nie pokazują realnego obrazu rynku.

W naszym badaniu chcieliśmy sprawdzić ile aptek faktycznie prowadzi sprzedaż wysyłkową poprzez strony internetowe czy serwis Allegro. Zanim powstał wykaz, zadaliśmy sobie takie pytania:

Po pierwsze – czy wykazy prowadzone przez WIF-y/CSIOZ są aktualne?

Robiąc podobne badanie kilka lat temu, okazało się, że część aptek nie dopełniała obowiązku informacyjnego i nie zgłaszała do WIF rozpoczęcia sprzedaży wysyłkowej. Sytuacja zmieniła się prawie półtora roku temu, wraz z wejściem w życie nowego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wysyłkowej sprzedaży produktów leczniczych. Od tego czasu legalna apteka internetowa zobowiązana jest do prezentowania na swojej stronie wspólnego logo UE, odsyłającego do wpisu danej apteki w rejestrze Państwowym (CSIOZ) – więcej na ten temat>>. Edukacja aptek i akcje propacjenckie (jak nasza, dotycząca legalnej apteki internetowej) spowodowały, że nowe apteki zgłaszają swoją działalność do WIF. Możemy zatem przyjąć, że wykazy są aktualne i od nich rozpocząć dalszą weryfikację.

Po drugie – nasza definicja apteki internetowej

Prawo definiuje aptekę prowadzącą sprzedaż wysyłkową jako placówkę fizyczną, która zgłosi do odpowiedniego WIF-u zamiar prowadzenia sprzedaży wysyłkowej. Przy czym apteka nie ma ani obowiązku ciągłego jej prowadzenia, ani zgłoszenia do WIF-u jej zaprzestania. Dlatego my określamy aptekę internetową jako działającą, aktualnie prowadzącą sprzedaż wysyłkową – albo poprzez domenę, albo konto w serwisie Allegro. Weryfikując wykazy CSIOZ niejednokrotnie spotykamy się z sytuacją, że w danej domenie w ogóle nie ma sprzedaży wysyłkowej (w pewnych przypadkach domena ma nowego właściciela) albo strona jest nieaktywna. Nierzadko zdarzają się sytuacje, w których miesiącami (a nawet latami) w domenie e-apteki trwa przerwa techniczna. Stąd też pojawia się różnica pomiędzy aptekami „wykazowymi” a rzeczywiście działającymi.

Po trzecie – czy apteki sprzedające pod jedną marką należy traktować jak jedną placówkę? Jak potraktować grupę aptek skupionych w sieci?

Niejednokrotnie zdarza się, że do rejestru WIF zgłaszanych jest kilka aptek tradycyjnych z tej samej sieci. Fizycznie wysyłkę realizuje najczęściej jedna z nich, a w pozostałych np. odbywają się odbiory osobiste. W naszym rozumieniu, mimo, że aptek zgłoszonych do rejestru jest kilka, tworzą one jedną, spójną aptekę internetową.

Po czwarte – co z apteką tworzącą 2 osobne brandy?

Jak traktować jedną aptekę (fizyczną), która sprzedaje towar w dwóch (lub więcej) różnych domenach?
Z prawnego punktu widzenia ma taką możliwość – wystarczy dodać domenę do odpowiedniego rejestru. W Polsce istnieją przypadki, gdzie dana marka (przedsiębiorca) tworzy więcej brandów, często różniące się np. strategią cenową. Czasem sytuacje takie powstają w przypadku przejęć (jak kiedyś miało miejsce w Domzdrowia.pl, a ostatnio w Cefarm24.pl). Dlatego, w tej sytuacji, z racji różnego pozycjonowania marek i strategii uznaję je za 2 osobne apteki internetowe.

W tym rozumieniu jako osobne apteki internetowe nie uznaję witryn ze wszystkimi odmianami tej samej domeny (końcówka .pl i com.pl są traktowane jako jedna apteka internetowa) oraz apteki prowadzącej sprzedaż w 2 różnych domenach o tej samej identyfikacji wizualnej i polityce cenowej (najczęściej jest tak, że apteka zgłasza do WIF-u dwie osobne domeny, ale w praktyce sprzedaje w jednej, a druga jest na nią przekierowana).

Na podstawie w/w rozważań przyjąłem, że apteką internetową jest:

  • witryna www, w której można zamówić leki, niezależnie od tego czy wysyła je kurierem, pocztą, czy też umożliwia odbiór osobisty,
  • witryna www, w której za zamówione produkty możemy zapłacić elektronicznie bądź przy odbiorze towaru (w placówce lub podczas doręczenia przez kuriera),
  • apteka zgłoszona do WIF-u, prowadząca aktywnie sprzedaż w serwisie Allegro.pl
  • witryna mająca spójną identyfikację wizualną – niezależnie od tego ile aptek sprzedaje towar za jej pomocą

We wszystkich przypadkach witryny czy konta na Allegro muszą być aktywne i umożliwić zakup na dzień przeprowadzenia testu (aktualnie – wrzesień 2016). W zestawieniu nie uwzględniliśmy 2 aptek wysyłkowych posiadających polskie witryny, ale sprzedających spoza naszego kraju – docsimon.pl oraz apo-discounter.pl.

Ile aptek internetowych funkcjonuje w Polsce?

Dane w prasie informują o ponad 300 e-aptekach. Jednak realnie, na chwilę obecną w Polsce aktywnie funkcjonuje 197 aptek internetowych. W stosunku do badania przeprowadzonego w roku 2011, liczba aptek aktywnych zwiększyła się o ponad 30. Natomiast aptek zgłoszonych jako prowadzące sprzedaż wysyłkową jest obecnie ponad 120 więcej niż przez pięciu laty. Potwierdza to nasze obserwacje, w których co roku powstaje (zostaje zgłoszonych do WIF-u) kilkanaście nowych e-aptek i mniej więcej tyle samo zaprzestaje sprzedaży wysyłkowej. Realny przyrost działających e-aptek wynosi w ostatnich 5 latach co najwyżej 6-7 rocznie.

mapka-eapteka_final-1

W stosunku do poprzedniego badania, zmienił się także nieco rozkład lokalizacji fizycznych aptek prowadzących wysyłkę. Co prawda liderem nadal pozostaje województwo łódzkie (49 aptek), ale drugie miejsce obecnie zajmuje województwo mazowieckie (32 apteki). Z drugiego na trzecie miejsce spadł Śląsk (24 witryny), kolejna (bez zmian) jest Małopolska (17 aptek). W pozostałych województwach zagęszczenie aptek jest mniejsze. Na mapie zaznaczone jest zagęszczenie aptek tradycyjnych prowadzących witryny internetowe wg. województw. Można zauważyć, że większe zagęszczenie aptek wysyłkowych jest w miejscach, gdzie znajduje się więcej aptek tradycyjnych. Apteka internetowa jest dla przedsiębiorców z łódzkiego, mazowieckiego czy śląska naturalnym sposobem na zwiększenie konkurencyjności i poradzenie sobie w lokalnych warunkach.

 

750x150-Szkolenia-dla-aptek-internetowych

Autor: Grzegorz Głowiak

redaktor prowadzący serwisu eapteki.info. Od 2005 roku zawodowo związany z rynkiem aptek internetowych.